چهار دهه رشد پرشتاب ایران در علم

به گزراش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما به نقل از پایگاه استنادی isc، محمدجواد دهقانی افزود: پس از گذشت حدود ۳۹ سال از انقلاب اسلامی در ایران، موسسات معتبر علمی در جهان، رشد این کشور در عرصه علم و فناوری را در ۳۹ سال اخیر پرشتاب ارزیابی کردند.

وی گفت: ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به خصوص در دو دهه گذشته، روند پرشتابی را در جهت دستیابی به علوم و دانش نوین آغاز کرده است.

دهقانی افزود: ایران در همین خصوص روی فناوری های راهبردی مانند سلول‏‌های بنیادی، انرژی ‏های نو، زیست فناوری، فناوری میکرو الکترونیک، هوا فضا، فناوری نانو، طب ایرانی و گیاهان دارویی سرمایه گذاری‌های جدی کرده که در نهایت به بالندگی ایران در این علوم منتج شده و امروز نام ایران در بسیاری از علوم راهبردی در کنار کشور‌های برتر جهان قرار گرفته است.

سرپرست ISC گفت: براساس گزارش اخیر مؤسسه نیچر ایندکس که در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۸ میلادی انتشار یافته است، جمهوری اسلامی ایران در دهه گذشته با ۲۲ درصد نرخ رشد سالانه در مقایسه با سایر کشور‌های جهان، بزرگترین جهش علمی را در حوزه ‏های علوم و فنی - مهندسی کرده و مقام نخست را در این حوزه‌ کسب کرده است.

وی افزود: به منظور نشان دادن رشد دقیق پرشتاب علمی ایران پس از انقلاب اسلامی، روند تولید علم در قبل و پس از انقلاب به طور مختصر بررسی می‌شود.

دهقانی گفت: روند تولید علم ایران مستخرج از پایگاه استنادی (Web of Science (WOS نشان می‌دهد که تعداد مدارک ثبت شده از حدود ۵۰۰ مدرک در سال ۵۷ به بیش از ۴۷ هزار مدرک در سال ۹۶ رسیده است.

وی افزود: ایران در سال ۵۷ با سهم و مشارکت ۰.۰۹۵ درصد (نود و پنج هزارم درصد) در تولید علم دنیا در رتبه ۴۳ دنیا قرار داشت و در سال ۹۶ با میزان مشارکت حدود ۱.۹ درصد (یک و نه دهم درصد) در جایگاه ۱۶ دنیا قرار گرفته است؛ بنابراین تولید علم و تعداد مدارک ثبت شده در این مدت بیش از ۹۰ برابر و نیز مشارکت ایران در سطح بین المللی در تولید علم در این مدت ۲۰ برابر شده است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام گفت: به طور کلی میزان تولید علم ایران پس از انقلاب اسلامی تا سال ۲۰۱۷، برابر با ۳۷۷ هزار و ۴۰۸ بوده است، در صورتی که تولید علم ایران قبل از انقلاب یعنی ما بین سال ‏های ۱۹۰۰ میلادی تا سال پیروزی انقلاب فقط ۲ هزار و ۷۱۱ مورد است به عبارت دیگر، برای کشور ایران از سال ۱۹۰۰ تا ۲۰۱۷ میلادی تعداد ۳۸۰ هزار و ۱۱۹ مورد مدرک در پایگاه WOS ثبت شده است؛ که ۲/۹۹ درصد آن‌ها مربوط به پس از انقلاب اسلامی ایران است.

وی در ادامه به منظور روشن شدن روند تولید و رشد علمی جمهوری اسلامی ایران در ۲۰ سال اخیر منتهی به سال ۲۰۱۶ میلادی، (۱۹۹۶-۲۰۱۶) میزان تولیدات علمی بین سال‏های ۱۳۷۵ تا پایان سال ۱۳۹۵ را بیان کرد و افزود: روند رشد تولیدات علمی جمهوری اسلامی ایران همواره صعودی بوده است.

دهقانی گفت: در سال ۱۹۹۷ میلادی (۱۳۷۶ خورشیدی) تعداد مدارک علمی ثبت شده با وابستگی جمهوری اسلامی ۹۸۳ مورد بود که در سال ۲۰۱۶ (۱۳۹۵) یعنی بعد از گذشت ۲۰ سال به ۴۷ هزار و ۷۸۱ مورد افزایش یافته است. محاسبه نرخ رشد در ۲۰ سال اخیر نشان می‏ دهد که میزان رشد سالانه برابر با ۵/۲۱ درصد بوده است.

وی افزود: به طور خاص در سال‏های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ این روند رشد، شتاب بیشتری گرفته است، چنانچه در سال ۲۰۱۲، ۳۰ هزار و ۹۳۸ مورد مدرک در WOS برای ایران ثبت شده است که این رقم در پایان سال ۲۰۱۶ به ۴۷ هزار و ۷۸۱ مدرک رسیده و در طی چهار سال گذشته ۱۶ هزار و ۸۴۳ مدرک به تعداد مدارک ایران نسبت به سال ۲۰۱۲ اضافه شده است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام گفت: همچنین بر اساس گزارش مؤسسه بین‏ المللی نیچر ایندکس که در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۸ انتشار یافته است جمهوری اسلامی ایران در دهه گذشته بیشترین رشد را در حوزه ‏های مختلف علوم و فنی و مهندسی داشته و در مقایسه با سایر کشور‌های جهان، بزرگترین جهش علمی را در حوزه ‏های علوم و فنی و مهندسی انجام داده به طوری که مقام نخست را در جهان از نظر رشد علمی کسب کرده است.

دهقانی افزود: بر اساس آمار موجود از کل مقالات حوزه علوم و فنی مهندسی در دهه گذشته، میزان رشد متوسط سالانه برابر با ۶ درصد است، اما در میان تمام کشور‌های جهان، جمهوری اسلامی ایران با ۲۲ درصد رشد بیشترین جهش علمی را در میان کشور‌های جهان کسب کرده است.

وی گفت: پس از ایران، کشور‌های چین و هند با ۱۴ درصد جایگاه دوم را به خود اختصاص داده ‏اند، کشور‌های برزیل، کره جنوبی، استرالیا، اسپانیا، ایتالیا، روسیه و کانادا به ترتیب در جایگاه‌های بعدی این رتبه بندی قرار دارند.