از کهن‌ترین نسخه قرآن در جهان رونمایی می‌شود

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، پژوهش درباره کهن‌ترین نسخه‌های موجود در کتابخانه‌ها از قرآن کریم در سال‌های اخیر یکی از رویکرد‌های جدی قرآن پژوهان در جهان و ایران بوده است. در این عرصه قرار است پنجشنبه ۲۵ آبان ماه از نسخه مشهور به «مصحف مشهد رضوی» با حضور محققان و صاحبنظران علوم قرآنی در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی رونمایی می‌شود. این رویداد گام مهمی برای اثبات تحریف ناپذیری قرآن به شمار می‌رود.

مرتضی کریمی‌نیا از پژوهشگران کشور در حوزه نسخ قرآن که «مصحف مشهد رضوی» به همت او تصحیح و چاپ شده است در این باره گفت: مصحف مشهد رضوی و به عربی مصحف المشهد الرضوی یا Codex Mashhad عنوانی است که برای مجموع دو نسخۀ قرآنی با خط حجازی کهن به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶ در کتابخانۀ آستان قدس رضوی مشهد انتخاب شده است. این اثر با ۲۵۲ برگ، کامل‌ترین مجموعه اوراق از یک قرآن کامل از سدۀ نخست هجری در سراسر جهان به شمار می‌آید که بیش از ۹۵% متن قرآن را در بر دارد.

وی اظهار کرد: با توجه به ویژگی‌های متنی این مصحف، ویژگی‌های رسم، غرائب املائی، اختلاف قرائات، چینش یا ترتیب بندی سوره‌ها، و نهایتاً بر پایۀ آزمایش‌های متعدد کربن ۱۴، روشن شده است که بخش اصلی این نسخه در سدۀ نخست هجری کتابت شده است؛ لذا این اثر یکی از مهم‌ترین اَسناد شناخت ما از تاریخ کتابت و قرائت قرآن در سدۀ نخست است.

کریمی‌نیا افزود: مصحف المشهد الرضوی عنوانی است که من به ترکیب دو نسخۀ کهن قرآنی به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶ در کتابخانۀ آستان قدس رضوی داده‌ام که در اصل یک قرآن کامل را تشکیل می‌داده‌اند، اما به دلایلی نامعلوم از هم جدا افتاده‌اند. این کهن‌ترین اثر قرآنی در ایران و حجیم‌ترین نسخۀ حجازی در قطع عمودی با ۲۵۲ برگ در سراسر جهان است که تاکنون می‌شناسیم.

عضو هیئت علمی بنیاد دایره المعارف اسلامی ادامه داد: داستان کشف این دو تنها نسخۀ قرآنی به خط حجازی در کتابخانه را به تفصیل خواهد گفت.

وی گفت: حدود سال ۱۳۹۳ که پارۀ نخست این قرآن یعنی نسخۀ ۱۸ را یافتم، در پی تحقیق متن آن و انتشار چاپ عکسی (فاکسیمیله) از آن بودم. دو سال بعد، بخش دیگر آن را در نسخۀ ۴۱۱۶ پیدا کردم. خوشبختانه پس از سال‌ها تلاش من، همکارانم و مؤسسۀ آل البیت، قرار است که این اثر، همراه با تحقیق و بازنویسی متن نسخه، پانویس‌های توضیحی درباره رسم، املا و قرائات و دیگر ویژگی‌های متنی و نسخه شناختی آن، به ضمیمۀ دو مقدمه به عربی و انگلیسی به انتشار عمومی برسد.

این پژوهشگر قرآن اضافه کرد: آزمایش‌های کربن ۱۴ برای تشخیص عمر، اصالت و قدمت این نسخ انجام شده و نتایج آن در مجله بین المللی مخطوطات اسلامی انتشارات بریل در لایدن هلند منتشر شده است.