بی توجهی به سلامت روان، زنگ خطری برای جامعه

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، این روز‌ها انواع و اقسام بیماری‌های واگیردار و غیر واگیر دار، بیماری‌های جدی و یا سرماخوردگی‌های خیلی ساده در بین تمامی افراد جامعه دیده می‌شود.  نوع تغذیه نه چندان خوب و مصرف کم مواد مقوی، آلودگی هوا که در سال‌های اخیر بخش جدا نشدنی زندگی مردم بوده و خیلی از موضوعات عادی  باعث بیماری‌های مختلف در میان مردم شده.  بیماری‌هایی که انواع اقسام درمان‌ها جدید و قدیمی رو هم در پی داشته.

گاهی با کمک طب سنتی و یا طب جدید در  مسیر بهبود شرایط بیماری‌ها گام بر می‌داریم و انواع و اقسام روش‌ها رو برای بهبود وضعیت انجام می‌گیرد. اما نوعی از بیماری‌ها وجود دارد که شاید مانند خیلی از مشکلات و بیماری‌های معمول آن چنان عیان نیست و می‌تواند اتفاقات جبران ناپذیری رو در پی داشته باشد.

سلامت روان و بیماری‌ها مرتبط به این موضوع از همین نوع بیماری‌ها است. بیماری‌هایی که شاید در نگاه اول آن چنان جدی به نظر نرسد، اما جدی‌تر از هر نوع بیماری می‌تواند عوارض عجیبی را نه برای یک فرد بلکه تمامی جامعه داشته باشد.سازمان جهانی بهداشت و مجامع بین‌المللی به تازگی تأکید ویژه‌ای بر سلامت روان و بیماری‌های غیرواگیر داشته‌اند.

در بیانیه مهم سازمان ملل، دولت‌ها برای اولین‌بار متعهد شدند تا سلامت روان و بیماری‌های مزمن مانند قلبی، سرطان و دیابت را به‌طور همزمان مدیریت کنند و اهداف قابل‌اندازه‌گیری تا سال ۲۰۳۰ تعیین کنند، از جمله کاهش مصرف دخانیات و گسترش دسترسی به خدمات سلامت روان.

این توجه به سلامت روان ضروری است، زیرا بیش از یک میلیارد نفر در سراسر جهان با اختلالات روانی زندگی می‌کنند و نیاز به خدمات و حمایت‌های گسترده‌تر به‌شدت احساس می‌شود.

در سال‌های اخیر، سلامت روان به یکی از موضوعات مهم در نظام آموزشی تبدیل شده است. کارشناسان معتقدند فشار‌های تحصیلی، تغییرات اجتماعی و استفاده گسترده از فضای مجازی می‌تواند بر سلامت روان دانش‌آموزان تأثیر بگذارد. به همین دلیل، اجرای برنامه‌های آموزش مهارت‌های زندگی و مشاوره روان‌شناختی در مدارس بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. موضوعی که فقط مورد توجه قرار گرفته، اما چندان جدی گرفته نشده است.

متخصصان سلامت روان تأکید می‌کنند که خانواده نقش کلیدی در پیشگیری از مشکلات روانی دارد. ایجاد فضای امن برای گفت‌و‌گو، توجه به احساسات فرزندان و حمایت عاطفی می‌تواند به تقویت سلامت روان نوجوانان کمک کند. به گفته کارشناسان، ارتباط مؤثر در خانواده یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش استرس و اضطراب است.

یکی از مهمترین عواملی که باعث می‌شود افراد نسبت به سلامت روان خود بی توجه باشند، انگ اجتماعیِ اختلالات روان در مراجعه به مشاور، روانشناس یا روانپزشک، است که نه تنها جامعه ایرانی، بلکه تمامی جوامع را دچار کرده است؛ از طرفی، پایین بودن سطح سواد سلامت مردم نیز منجر می‌شود که مقوله خودمراقبتی در حوزه سلامت روان، همچنان مورد غفلت واقع شود.

محمدرضا شالبافان مدیر دفتر سلامت روان وزارت بهداشت با اشاره به نتایج جدیدترین پیمایش‌های ملی اعلام کرد که حدود ۲۵ درصد از جمعیت کشور با دست‌کم یک اختلال روانی مواجه هستند؛ موضوعی که به گفته او نیازمند توجه جدی سیاست‌گذاران و توسعه خدمات سلامت روان است.

شالبافان بیان کرد بر اساس آخرین آمارها، شیوع اختلالات روانی در ایران افزایش یافته و حدود یک‌چهارم جمعیت کشور درجاتی از مشکلات روان‌پزشکی را تجربه می‌کنند. افسردگی و اختلالات اضطرابی از شایع‌ترین مشکلات روانی در جامعه هستند که در صورت بی‌توجهی می‌توانند کیفیت زندگی فردی و اجتماعی را کاهش دهند. شالبافان تأکید کرد: «سلامت روان بخشی جدایی‌ناپذیر از سلامت عمومی است و نمی‌توان آن را نادیده گرفت.»

مدیر دفتر سلامت روان وزارت بهداشت همچنین به کمبود زیرساخت‌های درمانی، از جمله تخت‌های روان‌پزشکی و مراکز تخصصی اشاره کرد و افزود که انگ اجتماعی مرتبط با مراجعه به روان‌شناس و روان‌پزشک همچنان یکی از موانع اصلی دریافت خدمات به‌موقع است.

او در پایان خاطرنشان کرد که افزایش آگاهی عمومی، تقویت خدمات پیشگیرانه و گسترش دسترسی به مشاوره‌های روان‌شناختی می‌تواند نقش مؤثری در بهبود وضعیت سلامت روان جامعه ایفا کند.

خدیجه باقرآبادی، روانشناس از ارتباط مستقیم بسیاری از مشکلات جسمی با مشکلات روان یاد کرد و افزود: برخی از مشکلات جسمی منشاء روانی دارد که از آنها به عنوان مشکلات روان تنی یا «سایکوسوماتیک» یاد می‌شود. برخی بیماری‌های جسمی که هیچ دلیلی برای آن پیدا نمی‌شود، در نهایت مشخص می‌شود که ریشه روانی دارد که از جمله آنها می‌توان به برخی مشکلات قلبی، مشکلات گوارشی و... اشاره کرد.

باقرآبادی بعد مهم دیگر سلامت روان در افراد را تاثیر آن بر تعاملات اجتماعی با سایر افراد عنوان کرد و ادامه داد: وقتی فرد از نوعی اختلال روانی رنج می‌برد، بر بعد اجتماعی زندگی وی و نحوه تعامل با سایر افراد نیز تاثیر خواهد گذاشت. می‌توان گفت اختلالات روانی یک عینک خراب و یا شکسته است که باعث می‌شود دید فرد نسبت به تمام واقعیت‌ها متفاوت شود و واقعیات دنیای اطراف را تحریف شده ببیند.
این روانشناس درباره چرایی بی‌توجهی به سلامت روان در افراد، مسائل فرهنگی را یکی از مهمترین عوامل عنوان کرد و افزود: برخی افراد این تصور نادرست را دارند که در صورت مراجعه به روانشناس برچسب می‌خورند و همین امر باعث می‌شود از مراجعه به روانشناس خودداری کنند.

وی تاکید کرد: برخی از افراد هم بخاطر بار مالی سراغ روانشناس و روانپزشک نمی‌روند، در حالیکه هزینه کردن برای سلامت روان یک نوع سرمایه‌گذاری است، زیرا اگر به اختلالات روان دیر رسیدگی شود بعد‌ها هزینه‌های مالی، جسمی و روانی دو چندانی را به فرد تحمیل خواهد کرد.

این روانشناس یکی دیگر از دلایلی که گاهی افراد از مراجعه به روانشناس خودداری می‌کنند و بیشتر بین زوجین دیده می‌شود را نگرانی از محکوم شدن و مقصر شناخته شدن دانست.