امشب طلوع اَبَرماه (گرگ)؛ درخشان‌ترین ماه کامل سال

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، اَبَرماه «گرگ» شامگاه امشب ، ۱۳ دی‌ماه (۳ ژانویه)، در آسمان ایران و بسیاری از نقاط جهان طلوع می‌کند؛ پدیده‌ای کم‌نظیر که در آن ماهِ کامل در نزدیک‌ترین فاصله خود از زمین قرار می‌گیرد و به همین دلیل بزرگ‌تر و درخشان‌تر از حالت معمول دیده می‌شود.

از نظر علمی، اَبَرماه زمانی رخ می‌دهد که ماهِ کامل هم‌زمان با حضیض مداری (نزدیک‌ترین نقطه مدار ماه به زمین) باشد. در این وضعیت، ماه می‌تواند تا حدود ۱۴ درصد بزرگ‌تر و نزدیک به ۳۰ درصد درخشان‌تر از یک ماه کامل معمولی به نظر برسد. هرچند این افزایش اندازه و نور برای چشم غیرمسلح ظریف است، اما در افق و هنگام طلوع، به‌دلیل خطای دید و مقایسه با عوارض زمینی، جلوه‌ای چشمگیرتر پیدا می‌کند.

نام «ماه گرگ» ریشه در سنت‌های کهن بومیان آمریکای شمالی دارد و به نخستین ماه کامل زمستان اطلاق می‌شود؛ زمانی که زوزه گرگ‌ها در شب‌های سرد بیشتر شنیده می‌شد. این نام‌گذاری امروزه جنبه فرهنگی دارد و در کنار آن، ویژگی‌های نجومی پدیده مورد توجه منجمان است.

اَبَرماه گرگ، آغازگر فهرست رویداد‌های نجومی سال ۲۰۲۶ به شمار می‌رود؛ سالی که از نظر تقویم نجومی بسیار غنی خواهد بود و شامل ۱۳ ماه کامل (به دلیل کوتاه‌تر بودن سال قمری نسبت به سال خورشیدی) و دو ماه‌گرفتگی است. چنین ترکیبی، ۲۰۲۶ را به سالی ویژه برای علاقه‌مندان به رصد آسمان شب تبدیل می‌کند.

کارشناسان نجوم توصیه می‌کنند بهترین زمان مشاهده این اَبَرماه، لحظات پس از طلوع آن از افق شرقی است؛ جایی که رنگ‌های گرم، شکست نور در جو و بزرگی ظاهری ماه، منظره‌ای تماشایی برای رصدگران و عکاسان نجومی رقم می‌زند.