تحلیل ابعاد اجتماعی اغتشاشات دی ماه ۱۴۰۴

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، استاد جامعه شناسی فرهنگی دانشگاه در این برنامه گفت: اعتراض می‌تواند در اشکال مختلف مسالمت آمیز یا خشونت بار داشته باشد، به عنوان نمونه در انقلاب ۱۳۵۷ که یک خیزش ملی در ایران انجام شد، یکی از صلح آمیز‌ترین انقلاب‌های مدرن رقم خورد به طوری که رهبر انقلاب بسیار مراقبت می‌کرد که فرم اعتراض در قالب راهپیمایی باشد و اگر خشونت‌های کوچکی اتفاق افتاده خودسرانه بود.

دکتر مهدیار افزود: امام راحل (ره) جلو خشونت انقلابیون را گرفت و حتی به برخی گروه‌های پارتیزانی که قصد اعمال خشن را داشتند اجازه چنین حرکت‌هایی را نداد و در مقابل چنین حرکت‌هایی ایستاد و آنچه که رژیم شاه را شکست داد راهپیمایی‌های گسترده و مراسم چهلم شهدا بود که موج ملی را ایجاد می‌کرد.

وی ادامه داد: در حوزه جامعه شناسی جنبش‌های اجتماعی، کنش ورزی‌های خشونت بار به هسته اصلی اعتراض برمی گردد.

این استاد دانشگاه اظهار داشت: بر اساس اصل ۲۷ قانون اساسی حق اعتراض به رسمیت شناخته شده است، اما هیچگاه اجریی و عملیاتی نشده است، هر چند در صورت اجرا هم تغییری در شکل خشونت بار این اعتراض‌ها نداشت، چون اینگونه اعتراض‌ ها محصول یک جامعه توده وار شده است که آدم‌ها رابطه ارگانیک را با جامعه، تاریخ و فرهنگ خود از دست داده‌اند.

مهدیار تصریح کرد: بین این اتفاقات که در مشهد رخ داد با حاشیه نشینی گسترده در این شهر رابطه وجود دارد، مردم حاشیه نشین در واقع از شهر‌ها و روستا‌های مختلف گرد هم آمده‌ اند و در محیط جدید قرار گرفته‌ اند بدون اینکه پیوند‌های قبلی را حفظ کنند و یا پیوند‌های جدید برقرار کنند.

وی اضافه کرد: در چنین شرایطی که محصول جامعه توده وار است، بین افراد ارتباطی برقرار نمی‌ شود، افراد تنها هستند و افراد با وجود اینکه کنار هم هستند، اما با یکدیگر پیوند ندارند و ارتباطات فقط لحظه‌ ای برقرار می‌شود و رابطه عمیق برقرار نمی‌ شود،  در شرایط بحرانی و حساس، چنین شرایطی مستعد سوق یافتن هیجانات به شکل خشونت بار است.

مهدیار گفت: چنین شرایطی را در مسابقات حساس ورزشی و فوتبال در لحظات حساس نیز می‌ بینیم که افراد در لحظه‌ های هیجانی و حساس اقدام به آتش زدن اتوبوس‌ ها و غیره می‌ کنند.

وی افزود: در کشور ما حدود ۳۵ درصد افراد مستاجر هستند که این آمار در کلانشهری مثل تهران حدود ۵۰ درصد است، مستاجران باید بعد از پایان سال منزل خود را تغییر دهند بنابراین نمی‌ توانند ارتباط و پیوند مناسبی با همسایگان برقرار کنند و اعتماد و پیوند محکم برقرار شود.

این استاد دانشگاه افزود: هر چه افراد نسبت به هویت تاریخی خود احساس غنای بیشتری داشته باشند می توانند چشم انداز و امید بیشتری داشته باشند. دانش آموزان ما باید بیشتر با سرمایه های تاریخی و فرهنگی و ریشه های خود آشنا باشند.

مهدیار بر اهمیت درس تاریخ در مدارس تاکید کرد و گفت: این درس باید شیرین ترین درس در مدارس و هویت ساز باشد و این درس نباید به عدد و رقم خلاصه شود و جایگاه آن تنزل پیدا کند.

وی ادبیات کلاسیک ایران را بسیار غنی و دارای هفت قله تاریخی خواند و تصریح کرد: با وجود این روشنفکران ما و مردم به اندازه کافی با ادبیات کشورمان آشنا نیستند و با فلسفه سیاسی کتاب هایی مثل شاهنامه ارتباط نگرفته اند و ارزش های تاریخی خاص به مردم منتقل نشده است. در صورتی که دلالت های سیاسی خاصی در اشعار شاعرانی مثل حافظ وجود دارد.