تولید و صادرات جالیزی و رشدی که شیرین نیست

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، همزمان با آخرین روز‌های سال ۱۴۰۴ و اعلام آمار و ارقام مربوط به میزان تولید سالانه سبزی و صیفی که از افزایش نسبی تولید این محصولات حکایت دارد، برخی از کارشناسان کشاورزی بار دیگر نسبت به تداوم رویکرد تولید بیش از نیاز کشور هشدار دادند.

گزارش‌ها از این حکایت دارد از سال ۱۳۹۵ تا سال ۱۴۰۰ حدود ۸۰۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی، زیر کشت محصولات جالیزی بوده که برخی از آنها از جمله گوجه فرنگی، هنداوانه و خربزه همواره به پرآب بر بودن متهم بوده‌اند و در نهایت، هر سال حدود ۲۵ تا ۲۶ میلیون تن محصول جالیزی تولید شده که برخی از آنها، به ویژه پر آب بر‌هایی مانند سیب زمینی، پیاز، گوجه فرنگی و هندوانه بیشتر از نیاز جامعه تولید و در نتیجه صادر شده‌اند و گفته می‌شود که سالانه حدود ۱ میلیارد دلار ارز آوری داشته‌اند.

امسال هم، محمد فرید سپری، مدیرکل دفتر امور سبزی‌ها و گیاهان جالیزی معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرد؛ در مجموع ۲۶ میلیون و ۲۵۶ هزار تن انواع محصول سبزی و صیفی در سطح ۶۶۶ هزار و ۹۷۱ هکتار از مزارع کشور تولید شده که شامل ۵ میلیون و ۴۴ هزار تن سیب زمینی، ۵ میلیون و ۸۶۷ هزار تن گوجه فرنگی، ۳ میلیون و ۹۱۹ هزار تن پیاز و ۱۱ میلیون و ۴۲۶ هزار تن سایر محصولات سبزی و صیفی بوده است.

به گفته سپری سال گذشته ۳ میلیون و ۹۰۲ هزارتن محصولات جالیزی صادر شده و یک میلیارد و ۵۶ میلیون دلار ارز نصیب صادرکنندگان شده است.

این در حالی است که به گفته بسیاری از کارشناسان این میزان ارزآوری با توجه به آب بری این محصولات صرفه اقتصادی برای کشور ندارد و اگر بجای این تولید اضافه سبزی و صیفی، اقدام به کشت گندم یا دانه‌های روغنی می‌شد، علاوه بر برداشتن گامی به سوی پایداری امنیت غذایی، از خروج مقادیر قابل توجهی ارز از کشور هم جلوگیری می‌شد.

گزارش‌های متعدد حاکیست واردات سالانه محصولات اساسی به کشور معمولا بیش از ۳۰ میلیون تن با ارزش ۱۴ میلیارد دلار است.

به گفته مهدی سروی، کارشناس اقتصاد کشاورزی، اگر حدود ۸۰۰ هزار هکتار اراضی تحت کشت محصولات جالیزی را به کشت گندم و کلزا اختصاص می‌دادیم به ترتیب ۳ میلیون تن گندم و یک ونیم میلیون تن کلزا تولید می‌شد که صرفه جویی ۱.۵ میلیارد دلاری ارزی داشت.

این کارشناس کشاورزی می‌گوید بالا بودن قیمت محصولات آب بر در بسیاری از کشور‌ها عامل اصلی ایجاد جذابیت و مزیت اقتصادی برای صادرکننده ایرانی بوده و به تشویق برای تولید بیشتر، با هدف صادرات منجر شده است.

وی تصریح کرد: بسیاری از کشور‌های وارد کننده محصولات جالیزی از تولید محصولات راهبردی حمایت می‌کنند و این مسئله باعث می‌شود حتی با وجود آب فراوانتر از ایران، محصول آب بر و جالیزی در آنجا تولید نشود و از سوی دیگر، برخی از کشور‌های خریدار محصولات جالیزی ایران، اساسا بیابانی و کم‌تر از ایران هستند و در نتیجه واردات را ترجیح می‌دهند.

یکی از مهمترین تصمیمات وزارت جهاد کشاورزی برای کاهش جذابیت صادرات محصولات جالیزی، وضع تعرفه نیم درصدی برای صادرات بوده است.