آئین مذهبی ۳۰۰ ساله، میراث فرهنگی ناملموس بشرویه

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ؛ در جغرافیای آیین‌های عاشورایی ایران، بشرویه جایگاه ویژه‌ای دارد. این شهر تاریخی در خراسان جنوبی با برخورداری از مجموعه‌ای از آیین‌های کهن، بخشی از هویت مذهبی و فرهنگی خود را در قالب سنت‌هایی حفظ کرده که نسل به نسل منتقل شده‌اند. در میان این آیین‌ها، صلات‌کشی با قدمت سه قرن ، به دلیل قدمت، شیوه اجرا و استمرار تاریخی، از جایگاهی ممتاز برخوردار است.

مسئول میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان بشرویه، درباره فلسفه شکل‌گیری این آیین گفت : در روزگاری که امکانات رسانه‌ای برای انتقال مفاهیم دینی وجود نداشت، بانیان این آیین‌ها با بهره‌گیری از هنر، تلاش کردند واقعه کربلا را برای مردم به شکلی عینی و قابل درک روایت کنند. آیین‌های بشرویه، از شبیه‌خوانی و تعزیه گرفته تا علم‌گردانی، نخل‌گردانی و صلات‌کشی، اجزای یک منظومه فرهنگی هستند که هر کدام بخشی از این روایت را کامل می‌کنند.

سیدامیر سلیمانی‌رباطی، افزود: واژه صلات در لغت به معنای دعوت و فراخوان است و در بشرویه نیز صلات‌کشی به معنای دعوت عمومی مردم برای آغاز مراسم سوگواری حضرت سیدالشهدا (ع) است.

وی گفت: اجرای این آیین با آماده‌سازی حسینیه توسط خادمان آغاز می‌شود. پس از آن، سادات حسینیه در میان حضور مردم و با نوای چاووشی، گرد حوض حسینیه حرکت می‌کنند و فضای معنوی مراسم را شکل می‌دهند. سپس چاووشی‌خوانان بر فراز بام حسینیه می‌روند و با خواندن اشعار محتشم کاشانی، آغاز ماه محرم را اعلام می‌کنند؛ رسمی که سالیان متمادی بدون تغییر حفظ شده است.

مسئول میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان بشرویه تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آیین‌های حسینیه حاج علی‌اشرف، حفظ اصالت آنهاست. از لحن چاووشی‌خوانی گرفته تا ترتیب اجرای مراسم و حضور افراد، همه بر اساس سنتی که از گذشته به یادگار مانده، اجرا می‌شود و تاکنون دستخوش تغییر نشده است.

همین تداوم تاریخی، صلات‌کشی را به یکی از ارزشمندترین جلوه‌های میراث ناملموس بشرویه تبدیل کرده است؛ میراثی که نه در قالب یک اثر موزه‌ای، بلکه در بطن زندگی مردم جریان دارد و هر سال با آغاز محرم، دوباره جان می‌گیرد.

آیین صلات‌کشی تنها اعلام آغاز عزاداری نیست؛ بلکه نمادی از پیوند عمیق مردم بشرویه با سنت‌های مذهبی و هویت تاریخی این شهر است. سنتی که با گذشت بیش از ۳۰۰ سال، همچنان در همان مکان و با همان شیوه برگزار می‌شود و استمرار آن، اهمیت حفظ میراث فرهنگی ناملموس را بیش از پیش نمایان می‌کند.

پیشینه این آیین به دوران افشاریه بازمی‌گردد؛ زمانی که حاج علی‌اشرف، خیر و خوشنویس نامدار آن روزگار، حسینیه‌ای را بنیان نهاد که امروز نیز یکی از مهم‌ترین مراکز برگزاری آیین‌های محرم در بشرویه به شمار می‌رود. آنچه این حسینیه را متمایز می‌کند، تنها قدمت آن نیست، بلکه نظم و ترتیب آیین‌هایی است که از نخستین روز محرم تا پایان ایام سوگواری با شیوه‌ای مشخص برگزار می‌شود.

با طنین نوای چاووشی بر فراز بام حسینیه حاج علی‌اشرف، محرم در بشرویه آغاز می‌شود؛ نوایی که نسل‌های متوالی آن را شنیده‌اند و امروز نیز همچنان مردم را به آیینی فرا می‌خواند که بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی این شهر کویری است.