شواهدی از تدفین عصر آهن و بقایای معماری در گلستان کشف شد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، سید مقداد میرموسوی گفت : محوطه باستانی «کاروان زمین» در ارتفاع حدود ۲ هزار متری از سطح دریای آزاد، در ارتفاعات البرز شمالی و در میان جنگل‌های هیرکانی شهرستان علی‌آباد کتول استان گلستان واقع شده است. این محوطه پس از گزارش حفاری‌های غیرمجاز، مورد بررسی، مستندسازی و ثبت قرار گرفت و در بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با شماره ۳۴۵۵۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

وی با اشاره به مهم‌ترین یافته‌های این فصل از کاوش افزود : در جریان کاوش، بقایای یک تدفین متعلق به عصر آهن کشف شد. شیوه تدفین از نوع گور چاهی (Shaft Grave) است که دارای ساختاری شامل یک حفره عمودی و اتاقک تدفین بوده و در عمق حدود ۳۶۰ سانتی‌متری از سطح زمین شناسایی شد. در کنار این تدفین، گورنهاده‌هایی شامل اشیای سفالی، فلزی، استخوانی، شیشه‌ای و همچنین بقایای پارچه، چوب و بقایای جانوری کشف شد که اطلاعات ارزشمندی درباره آیین‌های تدفین و فرهنگ جوامع عصر آهن در شمال ایران ارائه می‌کند.

سرپرست هیئت کاوش اضطراری محوطه باستانی «کاروان زمین» گفت : در سه ترانشه دیگر از محدوده گورستان نیز بقایای تدفین‌های دوره اسلامی شناسایی شد که پس از مستندسازی، برای انجام مطالعات انسان‌شناسی، بررسی رژیم غذایی، سن‌یابی و مطالعات میان‌رشته‌ای به موزه گرگان منتقل شدند.

سرپرست هیئت کاوش با بیان اینکه بخش استقراری محوطه نیز نتایج قابل توجهی در پی داشت، افزود : از مجموع ۱۳ ترانشه حفاری‌شده در این بخش، در پنج ترانشه بقایای معماری شامل دیوار‌های سنگی با ملات گل و عرضی بین ۸۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر آشکار شد. بر اساس شواهد سفالی، این بقایا احتمالاً به یک قلعه یا رباط متعلق به دوره تاریخی تعلق دارند؛ هرچند تعیین دقیق کاربری آن نیازمند ادامه کاوش‌ها و آشکارسازی کامل بقایای مدفون است.

میرموسوی استفاده از مطالعات ژئوفیزیکی را از دیگر بخش‌های مهم این پروژه عنوان کرد و گفت : بررسی‌های ژئومغناطیسی در بخش‌های جنوبی و شرقی محوطه، نقش مؤثری در شناسایی بقایای معماری مدفون و هدایت ترانشه‌های کاوش داشت، اما در بخش گورستان، به دلیل حفاری‌های گسترده غیرمجاز، شواهد قابل توجهی از سایر گور‌ها به دست نیامد.

وی با اشاره به اقدامات حفاظتی پس از پایان کاوش افزود : پس از جمع‌آوری یافته‌های فرهنگی و مستندسازی کامل ترانشه‌ها، بیشتر ترانشه‌های کاوش و چاله‌های ناشی از حفاری‌های غیرمجاز با هدف سامان‌دهی و حفاظت از محوطه پر شدند.

سرپرست هیئت کاوش اضطراری محوطه «کاروان زمین» گفت : هم‌زمان با پایان عملیات میدانی، برنامه‌های حفاظتی این محوطه با همکاری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، اداره‌کل منابع طبیعی، اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست، مراجع انتظامی و قضایی و یگان‌های حفاظت در دستور کار قرار گرفته و پایش مستمر منطقه با استقرار نیرو‌های حفاظتی و استفاده از پهپاد انجام می‌شود.

میرموسوی افزود: مستندسازی و طبقه‌بندی یافته‌ها، مرمت اضطراری آثار، انجام مطالعات آزمایشگاهی و باستان‌سنجی، سن‌یابی مطلق نمونه‌ها، تهیه نقشه عرصه و حریم محوطه و تدوین گزارش نهایی علمی از مهم‌ترین برنامه‌های پس از پایان این فصل از کاوش باستان‌شناسی خواهد بود.