شناخت عوامل خطر قابل اصلاح و غیر قابل اصلاح سرطان پستان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، دکتر زهرا عفراوی با اشاره به اجرای پویش ملی مبارزه با سرطان از ۴ تا ۱۰ بهمن اظهار کرد: سرطان دومین علت مرگ و میر در سطح جهان است و مسئول مرگ ۹.۶ میلیون نفر در سال ۲۰۱۸ است. در سطح جهان، حدود یک مورد از ۶ مورد مرگ، ناشی از سرطان است.

وی افزود: مهمترین دلایل برای افزایش بروز سرطان در ایران و جهان، افزایش امید به زندگی و تعداد سالمندان (زیرا بروز سرطان با افزایش سن، افزایش می‌یابد)، تغییر در شیوه زندگی مانند افزایش مصرف دخانیات، غذا‌های چرب و پرکالری و کم تحرکی و عوامل محیطی مانند افزایش مصرف سوخت‌های فسیلی هستند.

عفراوی گفت: سلامت زنان و به ویژه مادران از مفاهیم زیر بنایی در توسعه است. زنان حدود نیمی از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند و نه تنها مسئول سلامت خود هستند بلکه بیشترین مراقبت‌ها را برای بهداشت خانواده انجام می‌دهند. به این ترتیب وضعیت سلامت زنان تاثیر بسزایی بر سلامت فرزندان، خانواده و جامعه پیرامون آنها دارد و چنانچه این موضوع نادیده گرفته شود، سلامتی خانواده و جامعه نیز دچار آسیب خواهد شد.

وی بیان کرد: امروزه یکی از عوامل نگران‌کننده در سلامتی زنان، سرطان پستان است. سرطان پستان بیماری است که در آن، سلول‌های بدخیم در بافت پستان ایجاد می‌شوند. در بیشتر کشور‌های دنیا سرطان پستان شایعترین سرطان در زنان است و در ایران نیز این بیماری در صدر سرطان‌های زنان قرار دارد و بروز آن در حال افزایش است.

کارشناس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های غیر واگیر مرکز بهداشت خوزستان گفت: سرطان بر خلاف تصور عام، یک بیماری قابل پیشگیری است به گونه‌ای که بیش از ۴۰ درصد سرطان‌ها قابل پیشگیری هستند و هرکسی می‌تواند برای کاهش خطر سرطان و دیگر بیماری‌های مزمن، تغییراتی را در شیوه زندگی خود ایجاد کند.

وی ادامه داد: افراد در معرض خطر باید به خاطر داشته باشند که ترکیبی از عوامل برای ایجاد سرطان لازم است از جمله عوامل ژنتیکی، محیطی و شیوه زندگی. بعضی از این عوامل می‌توانند اصلاح شوند و بعضی دیگر خارج از اراده افراد هستند، بنابراین افراد می‌توانند قدم‌هایی را برای کاهش خطر بیماری بردارند.

عوامل خطر غیر قابل اصلاح

عفراوی با بیان اینکه خوشبختانه بیشتر عوامل خطری که سبب سرطان پستان می‌شوند قابل اصلاح هستند، گفت: سن بالا، سابقه خانوادگی و جهش‌های ژنی، سن قاعدگی کمتر از ۱۲ سال، سن یائسگی بالای ۵۵ سال، زمینه نژادی و قومی، وضعیت اقتصادی و اجتماعی بهتر و سابقه هیپرپلازی (رشد بیش از حد سلول‌ها) در پستان از عوامل خطر غیر قابل اصلاح در این بیماری هستند.

عوامل خطر قابل اصلاح

وی بیان کرد: از سوی دیگر نمایه توده بدنی (BMI) بالای ۳۰، مصرف الکل، سن بالای مادر در زمان اولین زایمان، مواجهه با اشعه برای درمان سرطان در گذشته، قرص‌های ضد بارداری خوراکی، هورمون درمانی جایگزین (HRT) پس از یائسگی و مصرف بالای چربی‌های اشباع شده عوامل خطر قابل اصلاح هستند.

کارشناس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های غیر واگیر مرکز بهداشت خوزستان ادامه داد: برای پیشگیری از سرطان پستان باید بدانیم که علت‌های ایجادکننده سرطان و راه‌های دوری کردن از آن کدامند. همچنین چه عواملی اثر محافظتی در برابر این سرطان دارند. با شناخت علایم هشداردهنده سرطان پستان و مراجعه به موقع به خانه‌های بهداشت، پایگاه‌ها و مراکز خدمات جامع سلامت می‌توان ضایعات پیش سرطانی را پیش از تبدیل شدن به سرطان، زودتر تشخیص داد.

وی اضافه کرد: بر این مبنا، زنان گروه سنی ۳۰ تا ۶۹ سال باید به مشارکت در برنامه‌های غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان پستان ترغیب شوند و به شبکه بهداشتی مراجعه کنند. ماموگرافی تشخیص ضایعات غیر قابل لمس پستان را افزایش داده است. هدف از غربالگری سرطان پستان کشف توده‌ها در مرحله‌ای است که هنوز کوچک) زیر یک سانتیمتر و قابل درمان با جراحی است.

عفراوی گفت: در برنامه تشخیص زودهنگام سرطان پستان در ایران، از ماموگرافی و سونوگرافی به عنوان روش تشخیصی در افراد پرخطر مثلا افراد با سابقه فردی یا خانوادگی مثبت یا با معاینه غیرطبیعی و در سطح دو خدمت استفاده می‌شود.

وی افزود: تشخیص زود هنگام به منظور بهبود بقا، سنگ بنای کنترل سرطان پستان انجام می‌شود. در برنامه تشخیص زودهنگام و غربالگری سرطان پستان، هدف شناسایی و ثبت بیماران مشکوک یا مبتلا به سرطان پستان و سپس ارائه خدمات مناسب در سطوح مختلف شبکه بهداشتی درمانی و ساماندهی درمان و مراقبت بیماران است که توسط ماما یا مراقب سلامتی دارای مدرک مامایی، ارائه می‌شود.

کارشناس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های غیر واگیر مرکز بهداشت خوزستان گفت: افرادی که به هر دلیل به سطح دو یعنی پزشک متخصص جراح عمومی در بیمارستان یا مراکز تیپ یک سرطان ارجاع می‌شوند، تحت ارزیابی‌های کامل‌تر از جمله ترسیم شجره‌نامه برای افراد دارای سابقه خانوادگی، ویزیت متخصص و انجام ماموگرافی و در صورت لزوم سونوگرافی قرار می‌گیرند.