انتشار آثار جدید از شاعر مشروطه

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، "نامه‌ها و اسناد ایرج میرزا" به کوشش مهدی نورمحمدی از سوی نشر نامک در دسترس دوستداران به ادبیات قرار گرفت.

نورمحمدی که پیش از این نیز با انتشار آثاری چون «اخبار مشاهیر ادب معاصر در مطبوعات: از دوران قاجار تا عصر حاضر» علاقه خود به ادبیات دوره مشروطه و پس از آن را نشان داده، در کتاب جدید خود با مطالعه و بررسی مجموعه‌های دولتی و شخصی و همچنین کتاب‌ها و مجلات ادوار مختلف، تلاش کرده تا ایرج میرزا را از زاویه‌ای جدید به مخاطب خود معرفی کند. بخشی از نامه‌ها و اسنادی که در کتاب ذکر شده، برای اولین‌بار است که در دسترس عموم قرار می‌گیرد.

ایرج میرزا از سرآمدان شعر دوره قاجار و مشروطه است؛ نوه فتحعلی شاه قاجار که دوره‌ای شاعر دربار بود و در عصری، شاعری وطن‌پرست؛ اشراف‌زاده قجری که مشروطه‌خواه شد.

ایرج میرزا در سال 1253 در شهر تبریز دیده به جهان گشود. او فرزند صدرالشّعرا غلامحسین‌میرزا، نوه ایرج پسر فتحعلی‌شاه و نتیجه فتحعلی شاه قاجار بود. همین خون اشرافی باعث شد تا ایرج میرزا از کودکی تحصیلاتش را در مدرسه‌های عالی کشور انجام دهد. همانند ادبای آن ایام، به زبان‌های فرانسه و انگلیسی تسلط داشت و در شعر زبانی ساده و صادق داشت؛ از این رو بود که پس از مرگ پدر، به دستور ولیعهد، جانشین پدر در دربار شد اما چندی بعد، دریافت که مدح درباریان آن چیزی نیست که روح او را راضی کند. با خارج شدن از دربار، دوره‌ای از تجربیات اداری متعدد را پشت سر گذاشت؛ از منشی‌گری گرفته تا کار در اداره عتیقه‌جات(باستان‌شناسی) و معاونت استاندار اصفهان و ... .

او در شعر محتوایی عمیق را با زبانی ساده بیان کرده است. تسلط او بر دیگر زبان‌ها به ویژه زبان و ادبیات فرانسه، سبب شد تا اولین نمونه‌های موفق شعر کودک و نوجوان به نام او در دفتر تاریخ ادبیات ایران ثبت شود. نمونه‌های درخشانی از اشعار او برای کودکان و بزرگسالان به یادگار مانده است که از این جمله می‌توان به قطعه "مادر" اشاره کرد:

گویند مرا چو زاد مادر،

پستان به دهن گرفتن آموخت

شب‌ها بر گاهواره من

بیدار نشست و خفتن آموخت

دستم بگرفت و پا به پا برد

تا شیوه راه رفتن آموخت

یک حرف و دو حرف برزبانم

الفاظ نهاد و گفتن آموخت

لبخند نهاد بر لب من

بر غنچه گل شکفتن آموخت

پس هستی من ز هستی اوست

تا هستم و هست دارمش دوست

انتشار اسناد و نامه‌های این شاعر نه تنها اطلاعات جدیدی از شخصیت و شعر او ارائه می‌دهد، که روزنه‌ای تازه است به روی شعر عصر مشروطه، سرآمدان آن دوره و وقایع و دغدغه‌های اجتماعی و سیاسی آن ایام.